Jak przygotować dokument dostępny w Adobe InDesign krok po kroku (2025)
27 maja, 2025
Ten poradnik pozwala Ci stworzyć dokument zgodny z międzynarodowym standardem dostępności WCAG 2.1 poziom AA, z zachowaniem wszystkich kluczowych zasad: struktury nagłówków, oznaczenia list i tabel, opisów alternatywnych do grafik i linków oraz poprawnej kolejności czytania w pliku PDF.
Chcesz przygotować dokument dostępny w InDesign, który przejdzie testy w Acrobat i będzie zgodny z przepisami WCAG? W tym wpisie pokażę Ci krok po kroku, jak robię to w praktyce – bez używania panelu Artykuły, tylko na stylach i strukturze XML. Tak, żeby to działało w rzeczywistości: z opisami alternatywnymi, zakotwiczonymi ilustracjami, poprawnym tagowaniem i tabelami, które mają nagłówki. Gotowy? Lecimy!
1. Wszystko opieram na stylach – bez tego ani rusz
Cały proces zaczynam od świadomego zdefiniowania stylów, ponieważ to właśnie one są podstawą struktury dostępnego dokumentu. W InDesign styl to coś więcej niż wygląd – to informacja strukturalna. Czytniki ekranu czy narzędzia dostępności nie widzą, że tekst jest pogrubiony czy większy – ale „wiedzą”, że to nagłówek H1, jeśli zostanie to odpowiednio oznaczone.
Dlatego tworzę:
style akapitowe dla wszystkich nagłówków (Header1, Header2, Header3…), akapitów (Paragraf, Cytat, Wyróżnienie), podpisów itp.
style znakowe – np. dla linków, wyróżnień w treści,
style obiektowe dla ramek tekstowych, grafik, przycisków,
style tabel i komórek – dla wszystkich układów danych.
Po przypisaniu stylów zawsze czyszczę przesłonięcia – czyli ręczne zmiany wyglądu tekstu, które mogą „zamieszać” w strukturze. Robię to przez zaznaczenie całego tekstu i kliknięcie „Wyczyść przesłonięcia” z menu stylów akapitowych.
W każdym stylu nagłówkowym (Header1 itd.) w zakładce „Eksportuj znaczniki” ustawiam odpowiedni znacznik PDF (<H1>, <H2>, itd.). To sprawia, że po eksporcie do PDF dokument ma logiczną hierarchię.
Pro tip: warto przygotować sobie domyślny szablon InDesign, w którym te style i znaczniki są już gotowe. Wystarczy uruchomić InDesign bez dokumentu (np. klikając ikonę bez otwierania pliku), wcisnąć F12 i tam ustawić wszystko raz – każda nowa publikacja będzie to dziedziczyć.
Ustawienie środowiska pracy w InDesign – przygotowanie do tworzenia dokumentu dostępnego WCAG 2.1
2. Listy robię tylko przez style
Nigdy nie robię list ręcznie. Tworzę styl akapitowy i w zakładce „Punktory i numeracja” ustawiam:
typ listy: numerowana lub punktowana,
własną listę numeracyjną (np. Lista_roz1),
poziom numeracji (od 1 do 3).
Stosuję konwencję nazw:
UL-1 – lista punktowana, poziom 1,
OL-123-1 – numerowana 1.2.3, poziom 1,
OL-ABC-1 – numeracja literowa, poziom 1.
Dzięki temu wiem, co i gdzie kontroluję. Listy są rozpoznawane jako elementy struktury i eksportują się poprawnie.
Styl listy OL-123-1 w InDesign – konfiguracja listy numerowanej dostępnej dla czytników ekranu
2. Dodaję tytuł i metadane dokumentu
Jeszcze przed eksportem warto zadbać o to, by plik miał:
tytuł dokumentu,
autora,
temat lub opis.
Wchodzę w:
Plik > Informacje o pliku dokumentu (File > File Info)
Tam uzupełniam pole Title – czyli tytuł dokumentu. To właśnie ten tytuł będzie wyświetlał się w Acrobat Pro i czytnikach ekranu jako nagłówek pliku PDF.
Uzupełnienie tytułu i autora dokumentu w InDesign – niezbędne przed eksportem dostępnego pliku PDF
3. Zakotwiczam ilustracje dopiero po stylowaniu
Zawsze najpierw ustawiam styl obiektowy, opis alternatywny i ewentualnie podpis – dopiero potem kotwiczę grafikę.
WAŻNE: grafikę kotwiczę:
na końcu akapitu, albo
w osobnym akapicie poniżej,
Nigdy w środku zdania – bo wtedy struktura się „łamie”.
Przykład dwóch sposobów kotwiczenia obrazów dla dokumentu dostępnego pierwszy sposób to zakotwiczenie na końcu wątku, a drugi obrazek wklejony bezpośrednio do akapitu
4. Tabele najpierw stylizuję, potem przypisuję znaczniki
Nie zaczynam od struktury! Najpierw:
ustawiam styl tabeli (Tabela_glowna),
styl komórek (Komórka_nagłówek, Komórka_dane),
zaznaczam pierwszy wiersz jako nagłówek (prawy przycisk myszy na zaznaczonej komórce/wierszu> Oznacz jako nagłówek).
W tym kroku nie przypisuję jeszcze znaczników XML – to robię osobno, dopiero w momencie tworzenia struktury. Najpierw tabela musi być w pełni ostylowana: styl tabeli, styl komórek, oznaczenie nagłówków. Dopiero potem przechodzę do przypisania znaczników XML i odwzorowania stylów – nie łączę tych kroków.
Ustawienie nagłówka dla pierwszego wiersza w tabeli
5. Dodaję opisy alternatywne (grafiki i linki)
Dla elementów dekoracyjnych ustawiamy w znacznikach Artefkat tak żeby nie wchodziły w strukturę dokumentu
Dla grafiki są dwie opcje:
W InDesign: prawym klik > Opcje eksportu obiektu > zakładka Tagi – i tam wpisuję opis ALT, np. Kobieta trzymająca książkę na tle regału.
Przez metadane: np. w Adobe Bridge edytuję dane IPTC. InDesign może je automatycznie przejąć przy imporcie.
Ja najczęściej korzystam z własnego skryptu, który przypisuje opisy alternatywne na podstawie pliku CSV, gdzie nazwa pliku odpowiada opisowi ALT. Na ten moment nie udostępniam go publicznie.
Jeśli klient nie dostarczy opisów ALT, można skorzystać z pomocy AI (np. ChatGPT), żeby wygenerować opisy alternatywne do grafik.
Dla grafik-linków (np. przycisk): opis ALT powinien jasno mówić, co zrobi kliknięcie, np.: Przycisk: przejdź do strony zamówienia.
Dla linków tekstowych: nie przypisujemy ALT, ale tekst linku musi być jasny i konkretny, np. Sprawdź pełny poradnik o konwersji EPUB. Nie używamy kliknij tutaj.
Jeśli link jest graficzny, np. logo z linkiem, warto dodać opis w stylu: Odnośnik: przejdź do strony studioskladam.pl, co spełnia wymagania WCAG 2.1, kryterium 1.1.1 poziom A.
Dla grafiki:
prawym klik > Opcje eksportu obiektu > zakładka Tagi,
wpisuję opis alternatywny (np. Kobieta trzymająca książkę na tle regału).
Dla grafiki-linku (np. przycisk):
wpisuję opis funkcji, np. Przycisk: przejdź do strony zamówienia.
Dla tekstowego linku:
nie trzeba opisu ALT, ale tekst linku musi jasno opisywać cel, np. „zobacz pełny poradnik o EPUB-ie”.
W przyszłości udostępnię skrypt, który zaciągnie ALT-y z pliku CSV.
1. Tekst alternatywny
Panel ustawień tekstu alternatywnego
To zakładka, w której ręcznie wpisujesz ALT tekst (opis alternatywny) dla grafiki.
Ten tekst jest używany we wszystkich formatach, ale głównie dla EPUB i PDF.
Wpisany tutaj tekst może być nadrzędny wobec metadanych.
Jeśli eksportujesz do EPUB, ten ALT będzie widoczny jako alt="" w kodzie HTML.
W przypadku PDF będzie widoczny w strukturze oznaczonego dokumentu jako alternatywny opis.
To najważniejsze pole, jeśli chcesz zadbać o dostępność grafik.
2. Oznakowany PDF
Okno opcji eksportu obiektów z zakładką Tekst alternatywny w InDesign
Ta zakładka kontroluje sposób oznaczenia obiektu w strukturze dokumentu PDF:
Dodaj znacznik: określa, czy dany element ma zostać oznaczony jako część struktury (np. jako <Figure>, <Artifact>, itd.).
Źródło tekstu faktycznego: (dla obrazów zwykle ze struktury) — ignoruj w kontekście grafik, bo ma zastosowanie głównie do tekstu.
To tutaj ustalasz, czy grafika będzie oznaczona jako znacząca treść (np. ilustracja z ALT-em), czy jako artefakt (np. dekoracja).
Ma zastosowanie tylko przy eksporcie do PDF oznakowanego (tagged PDF).
3. EPUB i HTML
Ta zakładka określa, jak dany obiekt (grafika) będzie traktowany przy eksporcie do EPUB reflowable lub HTML.
Można ustawić np. sposób skalowania obrazka, pozycjonowanie, alternatywny tytuł itd.
Możesz określić, czy grafika ma być traktowana jako blokowa (div) czy inline (czyli w linii tekstu).
Ustawienia tutaj nie wpływają na eksport PDF — działają tylko przy generowaniu EPUB/HTML.
6. Dopiero teraz tworzę strukturę XML
Odwzorowanie stylów na znaczniki XML w InDesign – tworzenie struktury dokumentu
Ten krok wykonuję dopiero wtedy, gdy cały dokument jest już w pełni ostylowany – wszystkie grafiki są zakotwiczone, tabele mają style i nagłówki, a opisy alternatywne są wpisane.
Najpierw otwieram panel struktury:
Widok > Struktura > Pokaż strukturę – po lewej stronie pojawi się kolumna „Root”, która będzie budowana automatycznie.
Potem:
otwieram Okno > Użytkowe > Znaczniki,
tworzę własne znaczniki XML (np. H1, Paragraf, Lista, Foto, Tabela, Komórka_nagłówek, Komórka_dane),
klikam Znaczniki > Odwzoruj style na znaczniki,
przypisuję do każdego stylu odpowiedni znacznik.
Dzięki temu cała struktura dokumentu odwzorowuje się automatycznie na podstawie stylów, które wcześniej przygotowałem. To najczystszy i najpewniejszy sposób pracy przy dokumentach dostępnych.
Jak wszystko jest już ostylowane, zakotwiczone i gotowe – wtedy:
otwieram panel Struktura: Widok > Struktura > Pokaż strukturę,
robię odwzorowanie stylów na znaczniki (Znaczniki > Odwzoruj style).
To najczystszy sposób – dokument nie generuje błędów w strukturze, nic się nie miesza.
7. Eksportuję jako tagged PDF i testuję
Plik > Eksportuj > Adobe PDF (interaktywny)
Eksport do oznakowanego PDF z InDesign – jak ustawić interaktywny plik zgodny z WCAGUstawienie języka i tytułu dokumentu przed eksportem PDF w InDesign – zgodność z dostępnością
upewniam się, że wszystkie elementy mają przypisane znaczniki, ALT-y, nagłówki i język dokumentu.
Okno „Sprawdź dostępność” w Adobe Acrobat z zaznaczonymi kategoriami testu PDF
Plik > Eksportuj > Adobe PDF (interaktywny)
W Adobe Acrobat:
uruchamiam Raport dostępności,
sprawdzam kolejność odczytu,
patrzę, czy wszystkie elementy mają tagi, ALT-y, nagłówki i język dokumentu.
Sprawdzanie poprawności ALT tekstu w strukturze dokumentu PDF za pomocą Adobe Acrobat. Można zobaczyć że kolejność odczyty jest zaburzona, dlatego trzeba ją poprawić ręcznie przez przeciągnięcie obiektu na liście.Poprawiona kolejność w strukturze plików, teraz obraz jest poprawnie ustawiony.
8. WCAG 2.1 – co musisz wiedzieć?
Tekstowe linki: muszą mieć zrozumiały tekst (nie „kliknij tutaj”, tylko np. „pobierz e-booka o EPUB”).
Linki graficzne: muszą mieć ALT opisujący ich funkcję (np. „Ikona PDF: pobierz plik”).
Kryterium 1.1.1 i 2.4.4 WCAG 2.1 (poziom A i AA) – to podstawa zgodności. Dzięki nim osoby korzystające z czytników wiedzą, dokąd prowadzi link.
Przygotowanie dokumentu dostępnego w Adobe InDesign to nie tylko kwestia techniczna — to również wyraz troski o użytkownika i zgodność z prawem. Dzięki pracy na stylach, zakotwiczaniu obrazów, dodaniu tekstów alternatywnych i oznaczeniu struktury XML, tworzysz materiały, które są przyjazne dla każdego — również dla osób korzystających z czytników ekranu.
Jeśli chcesz mieć pewność, że Twój dokument PDF lub e-book jest zgodny z WCAG 2.1 i gotowy na kontrolę, nie musisz robić tego samodzielnie. Pomogę Ci przejść przez ten proces — lub zrobię to za Ciebie od A do Z.
Kamil Potęga – od 2018 roku zajmuję się profesjonalnym składem książek i katalogów oraz projektowaniem okładek. Przygotowuję pliki zgodne ze standardem WCAG i wspieram autorów na każdym etapie publikacji.
Jak masz już gootwy plik pdf to możesz w inspekcji wstępnej zrobić własny fixup, tworzysz nową korektę zakładka dokumenty, stwórz unikakalny identyfikator dla treści typu , jeśli masz zrobione poprawnie przypisy dolne do wszystko powinno ładnie działać.
Kamil Potęga – od 2018 roku zajmuję się profesjonalnym składem książek i katalogów oraz projektowaniem okładek. Przygotowuję pliki zgodne ze standardem WCAG i wspieram autorów na każdym etapie publikacji.
Nie musisz wierzyć mi na słowo – sprawdź, co mówią autorzy, z którymi miałem przyjemność pracować
1/0
Pracowałam z kilkoma innymi składaczami, ale odkąd poznałam p. Kamila, nie wyobrażam sobie pracować z nikim innym. Wirtuoz inDesigna oraz kompozytor symfonii rozpisanej na klawiaturę i myszkę. To NIE jest rzemieślnik jak inni składacze, tylko Artysta. Przez „A”. Dokonuje cudów od ręki i nie każe czekać. Nie szuka problemów, tylko rozwiązań, a przy tym jest bardzo miłym młodym człowiekiem. Jak się da to się da, a jak się nie da to i tak się da.
Jednak dla mnie najważniejsze jest, że potrafi korzystać z tego co ma najlepsze (czyli mózgu) i myśli o tym co robi – jeśli schemat nie pasuje do projektu, to nie patrzy na klienta jak na kretyna (co w branży usługowej niestety się zdarza) i choć skład publikacji do druku to techniczna praca opierająca się w dużej mierze na matematyce – jest bardzo elastyczny i dostosowuje schematy do projektu, a nie odwrotnie. Jestem zachwycona współpracą i mam nadzieję, że jeszcze się spotkamy.
Szczerze polecam. Szczególnie, że również działam na rynku wydawniczym i wiem jak wiele aspektów trzeba pogodzić, żeby książka po wydruku nie wyglądała jakby składał ją ósmoklasista w Paintcie.
Inka W
To moja pierwsza przygoda z wydaniem własnej książki i dzięki pomocy Kamila była ona przyjemna. Kamil przeprowadził mnie przez proces, od składu aż po do druk, dbając o każdy szczegół. Każde moje pytanie czy wątpliwość były szybko wyjaśniane. Dzięki jego wsparciu czułam się pewnie na każdym etapie. Polecam współpracę z Kamilem każdemu, ja na pewno jeszcze do niego wrócę z kolejnym projektem.
Beata Regner-Ewere
Serdecznie polecam Kamila, dzięki któremu moja książka jest niesamowita.
Okładka jest przecudowna pod każdym względem.
Kolory, napisy, grafika wszystko zrobione na 100%.
Praca wykonana rzetelnie, każde kroki po kolei wytłumaczone.
Działanie prosto z ❤️.
Serdecznie polecam!!!
Kamila F.
Polecam tę firmę wydawniczą. Jako osoba spoza branży, byłem pod wrażeniem podejścia do klienta. Kamil poświęcił czas, aby zrozumieć moje indywidualne potrzeby i dostosować projekt do moich preferencji. Doceniam też jasną komunikację – cierpliwie tłumaczenie etapów procesu unikając żargonu branżowego.
Efekt współpracy był bardzo dobry, znacznie przekraczający oczekiwania.
Paweł J.
Pracowałem z Panem Kamilem przy składzie mojej książki oraz przy projekcie okładki. Doskonały fachowiec w obu branżach, a przy tym osoba, z którą współpraca układa się naturalnie i bez żadnych przeszkód. Ponadto, otrzymałem wsparcie w procesie druku, co jest dla mnie ogromnym ułatwieniem i zdjęciem z głowy ogromu problemów.
Radosław Jeż
Współpraca z Panem Kamilem, była bardzo sprawna. Szybko wykonał usługę. Komunikacja również na super poziomie. Jestem mega zadowolona ze składu i konwersji plików na inne formaty 🙂
Katarzyna Sawicka
Choć do Kamila trafiłem z polecenia, to i tak jego poziom profesjonalizmu zaskakiwał mnie na każdym kroku.
Skład książki przebiegł sprawnie i bez najmniejszych problemów, a kontakt był nienaganny. Co więcej, chętnie dzielił się swoim doświadczeniem i pomagał również w innych kwestiach wydawniczych, jak wybór drukarni, czy finalne poprawki i przygotowania okładki.
Nie wyobrażam sobie nie skorzystać z jego usług przy kolejnych przedsięwzięciach wydawniczych.
Szczerze polecam.
Allstar Athletics
Polecam współpracę z panem Kamilem. Profesjonalne podejście do klienta, świetny kontakt i bardzo dobrze wykonana praca. Zleciłam skład książki oraz projekt okładki. Jestem bardzo zadowolona i z pewnością skorzystam z usług pana Kamila w przyszłości.
Rita K
Serdecznie polecam współpracę z Kamilem. Pełen profesjonalizm i zaangażowanie. Kamilu, dziękuję za cierpliwość, pomoc i przepiękny projekt okładki.
Magdalena B
Korzystałam z usług Studia Składam, gdzie zamówiłam skład książki i projekt okładki. Skład został wykonany z należytą starannością, terminowo, dokładnie, elegancko. Projekt okładki został dobrany do treści dobrze i bardzo mi się podobał. Cała współpraca była dobrze zorganizowana, szybka, terminowa, elegancka i uprzejma. Gorąco polecam usługi tego Studia. Będę korzystała w przyszłości. Mimo iż wszystko działo się zdalnie, byliśmy w stanie dogadać wszystkie detale. Nigdy wcześniej nie współpracowałam zdalnie na tak profesjonalnym poziomie. Polecam zainteresowanym. Solidna firma.
Agnieszka G
Projekt ebooka z Kamilem to czysta przyjemność. Niezwykła otwartość na różne rozwiązania. Tempo pracy Kamila jest bardzo dobre. Wywiązuje się z założonych terminów, potrafi być również elastyczny w tym zakresie jeżeli zachodzi potrzeba. Miła i przyjemna współpraca
Iweta K
Choć do Kamila trafiłem z polecenia, to i tak jego poziom profesjonalizmu zaskakiwał mnie na każdym kroku.
Skład książki przebiegł sprawnie i bez najmniejszych problemów, a kontakt był nienaganny. Co więcej, chętnie dzielił się swoim doświadczeniem i pomagał również w innych kwestiach wydawniczych, jak wybór drukarni, czy finalne poprawki i przygotowania okładki.
Nie wyobrażam sobie nie skorzystać z jego usług przy kolejnych przedsięwzięciach wydawniczych.
Szczerze polecam.
4 komentarze do “Jak przygotować dokument dostępny w Adobe InDesign krok po kroku (2025)”
Odnośnik zwrotny: Wszystko, co autor powinien wiedzieć o dostępności i WCAG 2.1 - Studio Składam
Odnośnik zwrotny: Kompendium WCAG 2.1 dla autora ebooka - Studio Składam
A w jaki sposób oznaczamy przypisy?
Ja wykonuję prace z bardzo dużo liczbą przypisów .
Jak masz już gootwy plik pdf to możesz w inspekcji wstępnej zrobić własny fixup, tworzysz nową korektę zakładka dokumenty, stwórz unikakalny identyfikator dla treści typu, jeśli masz zrobione poprawnie przypisy dolne do wszystko powinno ładnie działać.